Georgian Folklore
Georgian Folklore
მენიუ
ანსამბლები
ინდივიდუალური
კუთხეები
ძველი ჩანაწერები
პოეზია
სხვადასხვა
ჟურნალი
ფორუმი
გალერეა
ჩვენი საიტი
კონტაქტი
ჩვენ შესახებ
კოლეგები
JOIN US
ბმულები
  komisia corp
 

ინტერნეტ-ჟურნალი "ალაზანი"

ქართული გალობის მოამაგენი - აპრილი, 2009 Add share!

,, თუ უწინარეს არა X-XII საუკუნეში განვითარების უმაღლეს დონეს მიაღწია საგალობელმა. რუსეთთან შეერთების შემდეგ 1901 წელს, საქართველომ ავტოკეფალია დაკარგა. ამას სხვა უამრავ უარყოფით მოვლენებთან ერთად მოყვა ისიც, რომ ქართულ ეკლესია-მონასტრებში საგალობლების აღმავლობა ნელ-ნელა მინელდა, ხოლო როდესაც კომუნისტების დიქტატურა დამყარდა, მაშინ საერთოდ შეწყდა” - ივანე ჯავახიშვილი.
სწორედაც, ქართულ საეკლესიო გალობას სერიოზული საფრთხე დაემუქრა, რადგან გალობის ზეპირად მცოდნეთა რიცხვი თანდათან კლებულობდა. რუსეთის მმართველობის პირობებში კი ძალიან რთული იყო ამ ხალხისგან საგლობლის ჩაწერა. ამასთანავე, ამ უნიკალური ჰარმონიის მოსასპობად უამრავი მგალობელი გადაასახლეს, უამრავიც დახვრიტეს.
მიუხედავად დიდი სირთულეებისა XIX-XX საუკუნეში მოღვაწეობენ ისეთი მგალობლები როგორებიც იყვნენ: კარბელაშვილები, კანდელაკები, დუმბაძეები, ჭალაგანიძე და ა.შ.
არტემ ერქომაიშვილი იგონებს : ,,20 წლისა ვიყავი, ფირფიტებზე რომ სიმღერები ჩავწერეთ და იქიდან რომ დავბრუნდით, ერთ საღამოს მამაჩემს წვეულება ჰქონდა. ჩვენთან სტუმრად იყო სახელგანთქმული მგალობელ-მომღერალი მელქისედეკ ნაკაშიძე. მას ძალიან მოეწონა ჩემი ხმა, მუსიკალური მონაცემები და მამაჩემს სთხოვა: გიგო, გამატანე ეს ბიჭი, სიმღერა-გალობას ვასწავლი და კაცს გამოვიყვანო. მამაჩემი დათანხმდა. ასე აღმოვჩნდი მელქისედეკ ნაკაშიძის ოჯახში. ჩემთან ერთად გალობას სწავლო დიმიტრი პატარავა, სამუელ ჩხიკვიშვილი და კიდევ რამდენიმე ახალგაზრდა”. ასე შეისწავლა არტემმა მთელი დუმბაძის კილო და ამ წლები მერე იხსენიება იგი როგორც ,,სრული მგალობელი”
იმერეთსა და აღმოსავლეთ საქართველოში, მიუხედავად უამრავი პრობლემისა, ექვთიმე კერესელიძემ უდიდესი საქმე გააკეთა და ქართული საეკლესიო გალობის ნოტებზე გადატანა დაიწყო, რაშიც მას უამრავი ადამიანი ეხმარებოდა, წმ. გაბრიელ ეპისკოპოსითა (ქიქოძე) და ილია ჭავჭავაძით დაწყებული, ანტონ დუმბაძითა და ფილიმონ ქორიძით დამთავრებული. 

ასეთი პრობლემას ექვთიმე კერესელიძე მრავლად წააწყდა მაგრამ სიცოცხლის უკანასკნელ წლებამდე იბრძოლა ამ საგანძურის დასაცავად. როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, ექვთიმე ყურადღებას ამახვილებდა ძირითადად გელათის სკოლის საგალობლებზე. გურიაში კი ანტონ დუმბაძესთან გაგზავნა ფ. ქორიძე, რომლისგანაც ფ. ქორიძემ მისგან უამრავი საგალობელი გადაიტანა ნოტებზე, მაგრამ უმრავლესობა მხოლოდ ერთ ხმაში.

სწორედ ამ მიზეზების გამო დღესდღეობით შემოქმედის სკოლის არც თუ ისე ბევრი ნიმუშია შემორჩენილი. ამ უნიკალურ ჩანაწერებს შორისაა არტემ ერქომაიშვილის, დიმიტრი პატარავას და ვარლამ სიმონიშვილის მიერ შესრულებული 11 საგალობელი რომელსაც დავით შუღლიაშვილმა პირობითად "11 მარგალიტი უწოდა". ასევე უმნიშვნელოვანესია დიმიტრი პატარავას მიერ ნოტებზე დაწერილი შემოქმედის სკოლის სალხინო და საეკლესიო საგალობლები, რომლებიც დ.პატარავას შვილის, მამია პატარავასა და ანჩისხატის მგალობელთა გუნდის მეშვეობით აღდგა და გამოიცა. 
საბედნიეროდ, კონსერვატორიამ მოახერხა შემოქმედის სკოლის ბოლო მგალობლის, არტემ ერქომაიშვილის ჩაწერა, რომელმაც გურული საეკლესიო გალობის გადარჩენაში უდიდესი როლი ითამაშა.


1966 წელს, არტემ ერქომაიშვილის გარდაცვალებამდე ზუსტად 1 წლით ადრე, კომპოზიტორმა და ფოლკლორისტმა კახი როსებაშვილმა 79 წლის არტემისგან ჩაიწერა შემოქმედის სკოლის უნიკალური საგალობლები მაგნიტოფირზე. ჩაწერა ორი მაგნიტოფონით შესრულდა; ერთ მაგნიტოფონზე ჩაწერილ პირველ ხმას (თქმას, დამწყებს) ჯერ მეორე ხმა (მოძახილი) და შემდეგ მესამე ხმა (ბანი) დაედებოდა მეორე მაგნიტოფონის გამოყენებით. საგალობელთა სამივე ხმას 79 წლის არტემ ერქომაიშვილი ასრულებს, რადგან გალობის სრულად მცოდნე ამქვეყნად აღარავინ ეგულებოდა. ასეა ჩეწერილი ასზე მეტი საგალობელი შემოქმედის სკოლის უკანასკნელი ,,ბულბულისაგან”. აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ არტემი ჩაწერის დროს იშველიებდა პატარა წიგნაკს, სადაც საგალობელთა ტექსტებია თავმოყრილი. საინტერესო ამაში ის არის, რომ ეს ტექსტები შემკულია უცნაური და დღემდე ამოუცნობი ნიშნებით. სწორედ იდენტურ ნიშნებს ვაწყდებით ექვთიმე კერესელიძის წიგნაკშიც, რომელსაც სახელად "ზეპირი გალობა" ჰქვია.
ბოლოს კი, ეს საინტერესო ამბავი მინდა დავასრულო ერთი მეტად მნიშვნელოვანი ციტატით, რომელიც ფილიმონ ქორიძეს ეკუთვნის:

 
შემთხვევითები ოქროს საწმისი - არკუაშაგა 2, შალვა ასლანიშვილია კოლექცია - ძმათა სიყვარული, შალვა ასლანიშვილია კოლექცია - უნდა მოგწერო წერილი, არტემ ერქომაიშვილის საგალობლები - ესაია მხიარულ, სიხარულიძეების ტრიო - სუფრის ხელხვავი, ანჩისხატის ტაძრის გუნდი (გელათის სკოლა) - ნათელო მხიარულო (ჭრელი) (კ.), ანჩისხატის ტაძრის გუნდი (შემოქმედი - ა. ერქომაიშვილის კილო) - უფალო მოგვივლინე ნათელი, შალვა ასლანიშვილია კოლექცია - ხატიონების სიმღერა, მაჭახელა - ვოისა 2, ლაშარი - ვოისა, შავნაბადა - მეგრული ალილო, ანჩისხატის ტაძრის გუნდი (შემოქმედი - ა. ერქომაიშვილის კილო) - ღმერთი უფალი (ბზობის), აფხაზურები - გუდისა, შალვა ასლანიშვილია კოლექცია - ფერხისული 2, არტემ ერქომაიშვილის საგალობლები - ნათლისღების IX ძლისპირის ჩასართავი, თამარ მამალაძის კოლექცია - სოფლელი გლეხის შვილი ვარ, ანჩისხატის ტაძრის გუნდი (გელათის სკოლა) - რაჟამს დიდებულნი მოწაფენი (ქ.), ოდილა - ელენე, სანავარდო - ვახტანგ მეფე, მთიები - ალილო, სახიობა - სახმილავსა, თამარ მამალაძის კოლექცია - მუშური 3, აფხაზეთის სახელმწიფო ანსამბლი - ლაშქრული, ქართული ხმები - ხასანბეგურა, შავნაბადა - საცეკვარი, აფხაზურები - აჭარპანი, ივეტგრიმოს ექსპედიცია - ჭონა, ძმები ერქომაიშვილები - მოსალხენი, სახიობა - ქრისტე აღდგა, ბერლინი 1916 წ - ჩვენ მშვიდობა, შალვა ასლანიშვილია კოლექცია - ჩავუხტეთ ბარათაშვილსა, აფხაზეთის სახელმწიფო ანსამბლი - აზარ, ანჩისხატის ტაძრის გუნდი (შემოქმედი - დ.პატარავას კილო) - შენ ხარ ვენახი, შალვა ასლანიშვილია კოლექცია - ოღრო-ჩოღრო, შალვა ასლანიშვილია კოლექცია - ნამგლური, 11 მარგალიტი - ღირსად გაბრიელ, ბასიანი - იარამაშა, ლევან მუღალაშვილის გუნდი - კახური მრავალჟამიერი, შალვა ასლანიშვილია კოლექცია - ქალ-ვაჟის სიმღერა, ქართული ხალხური მუსიკა (გურია) - შავი შაშვი , ბასიანი - ბურთის გამარჯვება, სახიობა - საყვარელო შენი ჯავრით, სიხარულიძეების ტრიო - კალოს ხელხვავი, ოქროს საწმისი - არკუაშაგა, ქართული ხალხური მუსიკა (სამეგრელო) - ოდოია 2, არტემ ერქომაიშვილის საგალობლები - ღმერთო მოხედენ, მზეთამზე - მოსაგონარი ტირილი, შალვა ასლანიშვილია კოლექცია - ფერხისული, ვლადიმერ ბერძენიშვილი - შავი შაშვი, აფშილავები - ლამაზო და მიმზიდველო2,
კახეთი, ხევი, ქართლი, იმერეთი, მესხეთ-ჯავახეთი, აფხაზეთი, თიანეთი, რაჭა, მთიულეთი, ფშავ-ხევსურეთი, თუშეთი, ლაზეთი, გურია, ქალაქური, სამეგრელო, ლეჩხუმი, აჭარა, სვანეთი,
ფოლკ-აფიშა
აფიშა ცარიელია
ძებნა



მოძებნე მხოლოდ:

მეზობლები
სუბარუს კლუბი
VINOGE.COM
მთვლელები
Created In Georgia, Tbilisi, 2006-2009 © GEORGIAN FOLKLORE მთავარი | ფორუმი | გალერეა Powered By GIORGI BERIKELASHVILI